Mae mwy o bobl ym Mlaenau Gwent yn dweud bod eu llyfrgell leol wedi gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i'w bywyd nag unrhyw le arall yng Nghymru. Perfformiodd llyfrgelloedd yn y fwrdeistref yn eithriadol o dda yn 2024/25, yn ôl adroddiad Safonau Llyfrgelloedd Cyhoeddus Cymru, gyda'r niferoedd a fynychodd yn cynyddu gan 26% o gymharu â'r flwyddyn flaenorol.
Mae'r adroddiad, a gyflwynwyd i Is-adran Diwylliant Llywodraeth Cymru, yn tynnu sylw at gyflawniadau'r gwasanaeth yn ystod wythfed flwyddyn a blwyddyn olaf y Chweched Fframwaith Asesu, 'Llyfrgelloedd Cysylltiedig ac Uchelgeisiol.'
Heddiw, croesawodd Pwyllgor Craffu Oedolion, Cymunedau a Llesiant Cyngor °¬²æAƬ yr adroddiad.
Mae llyfrgelloedd ym Mlaenau Gwent yn cael eu rheoli gan Aneurin Leisure Trust, mewn partneriaeth â Chyngor °¬²æAƬ. Mae'r gwasanaeth wedi dangos cynnydd ac effaith ryfeddol: gan fodloni pob un o'r 13 hawl graidd a chyflawni 4 allan o 5 dangosydd ansawdd yn llawn.
Y dyddiau hyn, mae llyfrgelloedd yn golygu mwy na llyfrau; maen nhw’n cynnig ystod eang o wasanaethau a chefnogaeth. Mae hyn yn cynnwys mentrau cynhwysiant digidol, Cyngor ar Bopeth a Hybiau Cymunedol y Cyngor sy'n darparu cyngor wyneb yn wyneb ar wasanaethau'r Cyngor. Mae yna hefyd amrywiaeth o glybiau a grwpiau cymdeithasol yn cael eu cynnal yn y lleoliadau.
Dywedodd Arweinydd Cyngor °¬²æAƬ, Steve Thomas:
"Mae llyfrgelloedd wrth wraidd ein cymunedau. Maent yn cynnig llawer mwy na llyfrau - maent yn cynnig mannau lle mae pobl yn cysylltu, dysgu, a chael mynediad at gymorth a gwasanaethau hanfodol. Trwy Fargen °¬²æAƬ, rydym yn gweithio'n agos gyda thrigolion i adeiladu cymunedau tecach, iachach a chryfach. Rhan allweddol o'r dull gweithredu hwn yw harneisio cryfderau a pharodrwydd pobl leol i wella lles.
Mae llyfrgelloedd eisoes yn chwarae rhan enfawr yn hyn, gan gynnal clybiau cymdeithasol a gweithgareddau sy'n dod â phobl at ei gilydd ac yn cyfoethogi bywydau — o ioga babanod Cymraeg a chlybiau codio i grwpiau ysgrifennu creadigol a sesiynau celf iechyd meddwl.
Mae Aneurin Leisure Trust yn bartner gwerthfawr yn y gwaith hwn, a gyda'n gilydd rydym wedi ymrwymo i gefnogi twf a chynaliadwyedd y Gwasanaeth Llyfrgelloedd. Mae'r adroddiad hwn yn tynnu sylw at yr ymrwymiad cyffredin hwnnw. Mae ein nod yn glir: sicrhau bod llyfrgelloedd yn parhau i ffynnu fel adnoddau cymunedol hanfodol am flynyddoedd i ddod."
Dywedodd Tracy Jones, y Pennaeth Llyfrgelloedd:
"Mae'r tîm yn Llyfrgelloedd °¬²æAƬ wedi ymrwymo i ddarparu'r gwasanaeth gorau i'w cymuned leol ac rydym wrth ein bodd bod hyn yn cael ei adlewyrchu yng nghanlyniad adroddiad Safonau Llyfrgelloedd Cymru.
"Mae pob llyfrgell yn cynnig cymaint mwy na llyfrau. O'n clybiau llwyddiannus sy'n darparu ar gyfer gwahanol ddiddordebau, gan gynnwys gweithio gyda llawer o bartneriaid gwahanol i ehangu ar yr amrywiaeth o weithgareddau sy'n digwydd bob wythnos, i weithio'n agos gydag ysgolion ac adrannau eraill yn yr ymddiriedolaeth i ehangu ymwybyddiaeth a chyrhaeddiad y gwasanaeth llyfrgelloedd, a darparu gwasanaeth dosbarthu sy’n werthfawr iawn i'r rhai nad ydynt yn gallu dod i'r llyfrgell yn bersonol.
"Byddwn yn parhau i ddatblygu ein gwasanaeth i ddiwallu anghenion cymuned °¬²æAƬ ac yn edrych i weithio gyda llawer o bartneriaid newydd yn y flwyddyn i ddod."
Mae llyfrgelloedd yn addasu'n gyson i anghenion cymunedol ac maent hefyd yn hyrwyddo cynhwysiant, ar ôl cyflwyno menter 'awr dawel' sydd wedi cael ei chroesawu gan ddefnyddwyr niwrowahanol.
Mae'r adroddiad hefyd yn tynnu sylw at rôl llyfrgelloedd wrth frwydro yn erbyn arwahanrwydd cymdeithasol, gwella llythrennedd, a chefnogi lles economaidd, gan alinio â Chynllun Llesiant °¬²æAƬ ac Egwyddorion Marmot.
Bydd Cabinet y Cyngor nawr yn ystyried yr adroddiad.
Hoffech chi ddysgu mwy am eich llyfrgell leol? Am ragor o wybodaeth ewch i: 